گزاره

اگر در جزیره ای گرفتار آیم که نظام فکری حاکم بر آن تنها به من اجازه دهد که از میان تمام گونه ها ، انواع و دوره های سینمایی ، تنها یک گونه سینما را انتخاب کنم ، در انتخاب سینمای صامت ، ذره ای تردید به خود راه نمی دادم .
« سینمای صامت » را مجنون وار دوست دارم ، لحظات ناب بسیاری را با آن تجربه کرده ام و هیچگاه از دیدن دوباره و چند باره ی آثار آن ، خسته نشده ام .

در این جستار به بررسی سینمای صامت خواهیم پرداخت . از فیلمهای ساخته شده در آن دوران خواهیم گفت ، نگاهی بر کارنامه هنری فیلمسازان ، تهیه کنندگان ، فیلمبرداران ، بازیگران و ... آن فیلمها خواهیم انداخت و از ساختارشناسی و زیبایی شناسی حاکم بر فیلمهای صامت خواهیم گفت .


پیش از ورود به مباحث اصلی سینمای صامت ، شاید بد نباشد یک مروری به فیلمهای صامت محبوب مان بیندازیم و به بهانه ی نام بردن از آنها ، محبوب ترین فیلمهای دوران صامت از دیدگاه کاربران گزاره را نیز معرفی کنیم . این بار محدودیتی برای تعداد فیلمها در نظر نمی گیریم ، دوستان به هر تعداد فیلم که خواستند می توانند اشاره کنند .

امید جان
عجب جستاری استارت زدی
با توجه به برنامه صامت از شبکه 4 می تونیم در مورد فیلم های اون هم بحث کنیم
البته توضیحات مفصلی داده می شه ولی بحث در مورد اون فیلم ها با توجه به اینکه همگی می تونیم ببینیم فکر کنم خوب باشه

چند وقت پیش فیلم برلین گذاشت که با توضیحاتی که داد پی به شاهکار بودن فیلم کردیم
فوق العاده بود
فیلم طلوع هم که پخش کرد. ( به یاد دارم امید شدیدا دنبال این فیلم بود )

موافقی
اگه با نظرم موافق باشی می تونیم برنامه فیلم ها رو بگیم و چند تا از اونا رو انتخاب کنیم

سیامک جان ،

پیشنهادت عالی است ، حتما به این شیوه عمل خواهیم کرد و هر روز نقدی گروهی بر آثار پخش شده در برنامه ی صامت ( شبکه ی 4 ) خواهیم داشت .
در کنار آن ، همچنان منتظر انتخابهای دوستان از محبوب ترین فیلمهای صامت دوران زندگی شان هستیم .

محبوب ترین های سینمای صامت :



1 - تولد یک ملت ( گریفیث - 1915 )
2 - تعصب ( گریفیث - 1916 )
3 - اکتبر ( سرگئی آیزنشتاین - 1927 )
4 - اعتصاب ( سرگئی آیزنشتاین - 1923 )
5 - رزمناو پوتمکین ( سرگئی آیزنشتاین  - 1925 )
6 - طلوع ( مورناو - 1927 )
7 - فاوست ( مورناو - 1926 )
8 - نُسفراتو : سمفونی وحشت ( مورناو - 1922 )
9 - حرص ( اریک فُن اشتروهایم - 1924 )
10 - همسران احمق ( اریک فُن اشتروهایم - 1922 )
11 - روشنایی های شهر ( چاپلین - 1931 )
12 - عصر جدید ( چاپلین - 1936 )
13- پسربچه ( چاپلین - 1921 )
14 - مصایب ژاندارک ( درایر - 1928 )
15 - رژه بزرگ ( کینگ ویدور - 1925 )
16 - ناپلئون ( گانس - 1927 )
17 -  اتاقک دکتر کالیگاری ( وینه - 1920 )
18 - فیلمبردار ( کیتون - 1928 )
19 - شرلوک جونیور ( کیتون - 1924 )
20 - ژنرال  ( کیتون - 1927 )
21 - هفت شانس ( کیتون - 1925 )
22- سگ آندلسی ( بونوئل - 1929 )
23 - مادر ( پودوفکین - 1926 )
24 - جویندگان طلا ( چاپلین - 1925 )
25 - جعبه ی پاندورا ( پابست - 1929 )
26 - مردی با دوربین فیلمبرداری ( ورتوف - 1929 )
27 - باد ( شوستروم - 1928 )
28 - آخرین خنده ( مورناو - 1924 )


و فیلمهایی که برای دیدن آنها لحظه شماری می کنم :

1 - زرادخانه ( داوژنکو - 1929 )
2 - بن هور : افسانه ی یک مسیح ( فرد نیلبو - 1925 )
3 - شکوفه های شکسته ( گریفیث - 1919 )
4 - جمعیت ( ویدور - 1924 )
5 - خاطرات روزانه ی دختر گمشده ( پابست - 1929 )
6 - بالها ( ولمان - 1927 )
8 - سه مرد بد ( فورد - 1926 )
9 - زیگفرید ( لانگ - 1924 )
10 - رقصهای مواج ( ملیس - 1894 )
11 - The Student Prince in Old Heidelberg ( لوبیچ - 1927 )
13 - خون آشامان ( فویاد - 1915 )
15 - پایان سن پطرزبورگ ( پودوفکین - 1927 )


پی نوشت :

این فهرست را در روزهای آینده کامل خواهم کرد .

من زیاد فیلم صامت ندیدم ولی از چند تا فیلم صامتی که دیدم خیلی لذت بردم و بیشترش رو هم مدیون همین برنامه صامت هستم گرچه 3 4 تا فیلم بیشتر ندیدم.

سگ آندلسی ( بونوئل )
برلین ( اسم کارگردانشو نمی دونم ولی از صامت پخش شد )
عصر جدید ( چاپلین )
نوسفراتو سمخفونی وحشت ( مورناو )
طلوع ( مورناو )

Travis نوشته :امید جان
عجب جستاری استارت زدی
با توجه به برنامه صامت از شبکه 4 می تونیم در مورد فیلم های اون هم بحث کنیم
البته توضیحات مفصلی داده می شه ولی بحث در مورد اون فیلم ها با توجه به اینکه همگی می تونیم ببینیم فکر کنم خوب باشه

چند وقت پیش فیلم برلین گذاشت که با توضیحاتی که داد پی به شاهکار بودن فیلم کردیم
فوق العاده بود
فیلم طلوع هم که پخش کرد. ( به یاد دارم امید شدیدا دنبال این فیلم بود )

موافقی
اگه با نظرم موافق باشی می تونیم برنامه فیلم ها رو بگیم و چند تا از اونا رو انتخاب کنیم

زمان پخشش کیه؟

melika نوشته :زمان پخشش کیه؟

امید قبلا گفته بود که هر روز از شنبه تا 4شنبه حوالی ساعت 5
من تابحال موفق شدم 2 تا فیلم ببینم

مردی با دوربین فیلمبرداری ، بیانیه ی ورتوف است .
سینما - چشم او در این فیلم تبلوری ویژه می یابد .
به کارکرد دوربین در ساختار فرمال اثر دقت کنید .
دوربین در نگاه نخست همراه با کافمن و به عنوان یک همراه منفعل ، راهی خیابانهای شهر می شود ، و در پایان با گسست از کافمن و حضور ِ جداگانه و منفرد در سالن سینما ، همچون موجودی زنده و سراسر فعال رخ می نماید ( به آن حرکات ناب پایه های دوربین دقت کنید که خود من همچنان در عجبم ، ورتوف چگونه با امکانات محدود آن زمان ، چنین تصاویری را خلق کرده است ) . دوربین در گذر زمان و در طول روایت ِ مستندگونه ی اثر ، شخصیتی حقیقی می یابد . زنان و مردان در برابر دوربین چنان رفتار می کنند که گویی با موجودی زنده رو به رو هستند ، زنان داخل کالسکه را به یاد بیاوریم که چگونه با احساس حضور دوربین ، دلبری می کنند .
مردی با دوربین فیلمبرداری ، از نظر تدوین نیز بی شک یکی از بهترینهای سینمای صامت است . ریتم تند و لذت بخش فیلم که با پیوند زدن نماها در مدت زمان ِ مناسب توسط ورتوف اتخاذ شده است ، بی شک یکی از نکات مثبت این اثر است .
قابها در این فیلم بی اندازه پر هستند ، اطلاعات بسیاری به بیننده داده می شود ، می توانم به جرات ادعا کنم ، 20 دقیقه نخست ِ مردی با دوربین ِ فیلمبرداری به اندازه یک فیلم 2 ساعته امروزی ، به ما اطلاعات می دهد .
مردی با دوربین .... فیلمی است که بارها و بارها باید آنرا دید ، تصویر ِ ناب است ، جادویی است و برای هر دوست دار جدی سینمایی ، حکم محبوبی ابدی را دارد .

دکتر جکیل و آقای هاید ( جان اس رابرتسون - 1920 )




رمان ِ هراس آور ِ استیونسون از زمان پیدایش سینما ، دست مایه ی بسیاری از فیلمهای سینمایی شده است .
نسخه های کلاسیک این اثر چون نسخه ای که مامولیان در 1931 با بازی فردریک مارچ به نقش دکتر جکیل / هاید ساخته است و یا اثری که فلمینگ در 1941 با هنرنمایی اسپنسر تریسی و اینگمار برگمان به روی پرده برده است ، بی شک یک سر و گردن از نسخه های ساخته شده در دهه های پایانی قرن بیستم ، بالاتر هستند . ( نسخه ی شخصی لوییس از داستان استیونسون را که در نهایت تبدیل به پرفسور دیوانه شد را مستثنی کنیم )
اما دیروز برنامه ی صامت ، نسخه ای را از این داستان کلاسیک نشان داد که باید آنرا یکی از مشهورترین نسخه های دکتر جکیل و آقای هاید در ایران دانست ، نسخه ی رابرتسون که شاید کمتر علاقه مند به سینمایی باشد که آقای هاید در پرده ی سینما را با بازی تحسین برانگیز جان باریمور به خاظر نداشته باشد .
هر چند کیفیت تصاویر بسیار پایین بود و این با وجود آمدن نسخه های دی وی دی آثار صامت به ایران تا اندازه ای جای سوال دارد ، اما باز هم دیدن صحنه های به یاد ماندنی این اثر و میزانسن های اثرگذار رابرتسون خالی از لطف نبود .

Orphée نوشته :دکتر جکیل و آقای هاید ( جان اس رابرتسون - 1920 )




رمان ِ هراس آور ِ استیونسون از زمان پیدایش سینما ، دست مایه ی بسیاری از فیلمهای سینمایی شده است .
نسخه های کلاسیک این اثر چون نسخه ای که مامولیان در 1931 با بازی فردریک مارچ به نقش دکتر جکیل / هاید ساخته است و یا اثری که فلمینگ در 1941 با هنرنمایی اسپنسر تریسی و اینگمار برگمان به روی پرده برده است ، بی شک یک سر و گردن از نسخه های ساخته شده در دهه های پایانی قرن بیستم ، بالاتر هستند . ( نسخه ی شخصی لوییس از داستان استیونسون را که در نهایت تبدیل به پرفسور دیوانه شد را مستثنی کنیم )
اما دیروز برنامه ی صامت ، نسخه ای را از این داستان کلاسیک نشان داد که باید آنرا یکی از مشهورترین نسخه های دکتر جکیل و آقای هاید در ایران دانست ، نسخه ی رابرتسون که شاید کمتر علاقه مند به سینمایی باشد که آقای هاید در پرده ی سینما را با بازی تحسین برانگیز جان باریمور به خاظر نداشته باشد .
هر چند کیفیت تصاویر بسیار پایین بود و این با وجود آمدن نسخه های دی وی دی آثار صامت به ایران تا اندازه ای جای سوال دارد ، اما باز هم دیدن صحنه های به یاد ماندنی این اثر و میزانسن های اثرگذار رابرتسون خالی از لطف نبود .

تماشای این فیلم واقعا لذت بخش بود
من که فعلا فقط موفق شدم دو تا از برنامه های سینمای صامت رو ببینم
یکی همین
یکی هم جویندگان طلا
برنامه ها از قبل مشخص نیست؟

melika نوشته :برنامه ها از قبل مشخص نیست؟

نه ملیکا جان ، تا پیش از آغاز برنامه نمی توان از فیلم انتخابی آگاه شد .
با این روندی که « صامت » پیش گرفته ، تردید ندارم تا پایان تابستان ، بخش بزرگی از فیلمهای ارزنده ی صامت سینمای جهان را نشان خواهد داد .

پسر ِ مادربزرگ




پسر مادربزرگ ( پسر ننه جان ) را باید یکی دیگر از آثار موفق هال روچ در مقام تهیه کننده به شمار آورد . تهیه کننده ای با تهیه ی بیش از 1000 فیلم در طول دوران حرفه ای اش ، یکی از محبوب ترین تهیه کنندگان عالم سینماست .
حضور روچ به عنوان تهیه کننده ی یکی از فیلمهای متاخر لوید پیش از ورود صدا به سینما ، ضامنی برای موفقیت های آینده ی این اثر شد .
هارولد لوید با آن چهره ی تیپیکال ، آمادگی بدنی فوق العاده و تسلط مثال زدنی در گونه ی کمدی ، تبدیل به یکی از ماندگارترین چهره های کمیک تاریخ سینما شده است .
چهره ای که در کنار بزرگان دیگری چون چاپلین ، کیتون ، برادران مارکس ، استن لورل و اُلیور هاردی و .... تصاویر ماندگاری را در عالم سینما خلق کرده اند .
پسر ِ مادربزرگ هر چند بهترین فیلم لوید نیست ، اما بدون شک یکی از بهترین هاست . آن مبارزه ی پایانی هم بهانه ای می شود برای بوکس بازی به یاد ماندنی که لوید در چند سال بعد ، انجام داد .

ساعت دقیقی برای شروع برنامه وجود داره؟

Travis نوشته :ساعت دقیقی برای شروع برنامه وجود داره؟

5.15 دقیقه ی عصر روزهای یک شنبه تا چهار شنبه .

تکرار ندارد دوستان؟

Antoine Doinel نوشته :تکرار ندارد دوستان؟

نه متاسفانه ، تکراری در کار نیست .
برای همین هم کار هر روزه ی من شده است ، ضبط کردن فیلمهایی که از این برنامه نمایش داده می شود .

اميد جان
برنامه پخشي ندارد؟
مثلا اتاقك دكتر كاليگاري؟

كمي در موردش توضيح مي دهي؟
به تازگي تهيه اش كردم اعتراف مي كنم به راستي محسور كننده است

sisphus نوشته :اميد جان
برنامه پخشي ندارد؟
مثلا اتاقك دكتر كاليگاري؟

كمي در موردش توضيح مي دهي؟
به تازگي تهيه اش كردم اعتراف مي كنم به راستي محسور كننده است

اتاقک را نشان داده است ، امیر جان .
حتما درباره ی کالیگاری خواهم نوشت ، وینه با این فیلم در تاریخ سینما جاودانه شد .
برای بررسی اکسپرسیونیزم آلمان ، نیازمند بازبینی دوباره ی اتاقک دکتر کالیگاری هستیم .

برنامه هایی از جنس « صامت » با وجود نکات مثبت و ارزنده ای که دارند ( انتخاب ِ مناسب ِ فیلمهای سینمایی برای نمایش عمومی ) از نکات منفی و غیرقابل تحمل نیز بی بهره نیستند .
هر چند تا یک حدی می توان این ایرادات را چندان جدی نگرفت و به پای کاستی های معمول برنامه های تلویزیونی گذاشت ، اما برخی زمانها هست که به راستی حوصله ی آدمی سر می رود .
دو نکته درباره ی ایرادات وحشتناک ِ صامت به نظرم می رسد که شاید بد نباشد به آنها اشاره ای داشته باشم . ( و البته با یادآوری این نکته که برنامه ی صامت بیشتر مخصوص تماشاگر جدی و خاص سینماست تا تماشاگر ِ عام که در جستجوی لذتی از جنس لذت هالیوودی است )


1 - ترجمه ی میان نویس ها ، بسیار ابتدایی و غیرتخصصی است .
بعضی اوقات تصور می کنم افرادی که این میان نویسها را ترجمه کرده اند ، باید تحصیلاتی در حد سوم راهنمایی داشته باشند . آنقدر جمله بندی ها سطح پایین است که نمی توان باور کرد این برنامه را برای بیننده ی خاص شبکه ی خاص چهار ، آماده کرده اند .


2 - منتقدان این برنامه نیز به راستی بیننده را به یاد ِ نوجوانان عشق سینمایی می اندازند که تازه چند ماهی است با سینما آشنا شده اند و همه ی دلبستگی آنها به سینما تنها در حد ستایش زرق و برق آثار هالیوودی و حضور ستارگان آنچنانی سینما خلاصه شده است .
جناب ِ نیما حسنی نسب هم که در برنامه ی دیروز به راستی تصویری از فضای منحط ِ منتقدان داخل کشور را به نمایش گذاردند . باید افسوس خورد که چنین افرادی اجازه ی حضور در رسانه ی ملی را پیدا می کنند و در نهایت وقاحت ، سخنان بی ارزشی را به جای نقد به خورد بینندگان تلویزیونی می دهند . تنها یکی دو نقد ِ خوب بر برنامه ها افزوده شده است که آنها را هم مستند سازان درباره ی آثار مستند ِ پخش شده ، گفته اند .


چنین ایراداتی در برنامه ای که زمان ِ خود را با نمایش فیلمهای جاودانی سینمای جهان پر می کند ، به راستی غیرقابل بخشش است .